aytaç
Giyim dünyası
  • 07 Aralık 2019, Cumartesi 22:28
AliRıza

Ali Rıza

Şeyh Mustafa Çerkeşî'ye neden Şeyh, Pîr-î Sâni denilmiştir.

Şeyh Mustafa Çerkeşî'ye neden Şeyh, Pîr-î Sâni denilmiştir. Şeyh, Pir ve Pîr-i Sâni tabirlerinin manaları nedir? Burada bu tabirleri açıklamakta fayda görüyorum.

Şeyh: Arapçada, önder, ihtiyar, yaşlı adam anlamına gelen bir kelimedir. Tasavvuf ıstılahında ise tarîkata giren kimseleri o tarikatın seyr-i sülük (Arapça, gitmek ve girmek demektir. Bir şeyhin nezaretinde, Allah'a vuslat için çıkılan manevî yolculuk.) esaslarına göre yetiştirme, onları denetleme yetkisine sahip olan şahsiyettir. Şeyhler, kulu Allah'a, Allah'ı kula sevdirmek isteyen kişidir. Şeyh'in şeriat bilgisine sahip, fena makamını geçmiş, ahlâk-ı hamide (övülen ahlak) ile süslenmiş olması gerekir. Kendisi kâmildir, bu yüzden kemale erdirir, yani mükemmildir.

Pir: Farsçada yaşlı ihtiyar anlamındadır. Tarikatlarda ise tarikatın kurucusu olan mutasavvıfa denir.

Pîr-î Sâni: İkinci pir demektir. Herhangi bir tarikatın kuruluşundan sonra tarikata yeni bir yön veren ve hayatiyet kazandıran mutasavvıfa denir. 1

Çerkeşli Mustafa Efendi'nin Pîr-î Sâni diye vasıflandırılması Kastamonu'da medfun olan ve halk arasında "Hazreti Pir" diye adlandırılmış olan ve semte de "Hisarardı”nın yanı sıra bu ismin verilmesine sebep olan Halvetiyye tarikatının Şa'baniyye kolunun kurucusu olan Şeyh Şa'ban-ı Veli'ye istinadendir. O tarihlerde Çerkeş Kastamonu'nun Çankırı Sancağına bağlı bir ilçe merkezi olduğuna ve Mustafa Efendi’nin ise aynı tarikatın Şa’baniyye Kolundan teselsül eden Nasuhiyye kolunun kurucusu (Üsküdar Doğancılar'da medfun) Mehmed Nasuhi'nin halifesi olduğuna göre; kendisine izafe edilen Pîr-i Sâni sıfatının Kastamonu ve havalisi için yaygın bir ifade olması icap eder. Nitekim Çerkeş’te Hazretin medfun bulunduğu camide bulunan levha halinde asıl silsilede de Pîr-î Sâni kaydı vardır. 2

Ayrıca Şeyh Mustafa Çerkeşî, Halvetiyye tarikatının yirmi şartını üç'e indirmiş ve tarikata kuruluşundan sonra yeni bir yön vermiştir. Bu nedenle de kendilerine Pîr-î Sâni denilmiştir. Pîr-î Sâni Hazretleri Halvetiyye tarikatının Şa'baniyye koluna 18. yüzyılın başında gelen bir müceddidi (yenileyici) dir. Bundan sonra Şeyh Mustafa Çerkeşî Pîr-î Sâni olarak anılmaya başlanmıştır.

Yenileyici, kuvvetlendirici, ıslah edici kimsedir. Tecdidi gerçekleştiren kimseye müceddid denir. Tecdid İslâm dinini kuvvetlendiren, ciddiyetle ve bir yöntemle yeniden ve aslına uygun biçimde yenileme faaliyetini ifade eder. İslâm dinine sokulmak istenen hurafeleri söküp atan ve sünnetleri ortaya çıkaran İslam âlimine müceddid denir.

 

1.Prof. Dr. Osman Türer, Tasavvuf Tarihine Giriş, Erzurum, 1992, s.84.

2.Yrd. Doç. Dr. Abdulkerim Abdulkadiroğlu, “Şeriat Uleması ile Tarikat Meşayıhı İhtilafı ve Tekke ve Zaviyelere Tayinler Hakkında İKİ VESİKA” Ankara Üniv. İlahiyat Fak. Dergisi, c. 28, s.344-348, 

 


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık