aytaç
Giyim dünyası
HAMLE
  • 07 Eylül 2020, Pazartesi 11:50
AliRıza

Ali Rıza

3.BÖLÜM MENKIBELER

3.BÖLÜM

MENKIBELER

Şeyh Mustafa Çekeşînin menkıbelerine geçmeden önce velî, evliyaullah, velayet, keramet, menkıbe ve menâkıbname gibi kavramların açıklanması faydalı olacaktır.

Velî; lügatte, yakın, yâr, dost, arkadaş, yardımcı, muhabbet besleyen manalarına gelir. Velî, kulun, günah işlemeden Allah'a taatı (ibadeti, Allaha olan bağlılığı) ve Allah'a muhabbetinin devam etmesi anlamına gelir.

Evliyaullal (Allah'ın velileri) unvanı, bu cümleden olup, Allah'a dost olanlardemektir. Velîler; Allah'dan en çok korkan, O'nun emirlerini yapıp, nehiylerinden (yasaklarından) kaçınan, takva sahibi mü’minlerdir.

Keramet; lügatte, izzet, şeref, iyilik ve güzellik manalarına gelir.

İslâm ıstılahına göre Keramet; Peygamberlik iddiasında bulunma­yan, fakat dinin bütün hükümlerinin tamamıyla amel eden salih kimselerden zuhur (meydana gelen) eden harika olaylardır.

Velayetin ve Kerametin Sübutu

Velilerin kerameti, haktır. Bu hususta, ehl-i sünnet olarak inancımız şudur ki; geçmiş ümmetlerde olduğu gibi, Muhammed (sav) ümmetinde de Allah'ın (cc) velî kulları vardır. Velilere inanmak, haktır. Evliyaullahı kabul etmemek, Kur'an'ın âyetlerini inkâr olur. Bu ise, küfürdür.

Kerametin yaratıcısı ve hakiki sahibi Allahtır. İlâhî bir lütuf olmakla beraber kerâmete mazhar olan bir velî kendisinden böyle bir hal zuhur ettiği için kerâmetle denenmek istendiğini düşünerek endişe eder. Bir yandan Allahın lütfuna nâil olduğu için Ona şükreder, daha çok bağlanır, öte yandan da bunun sorumluluğundan ve getireceği sonuçlardan kaygılanır. Bundan dolayı kendisinden zuhur eden hali ifşa etmez ve bu hal sebebiyle insanların gösterdiği teveccühün nefsini şımartabileceğini hesaba katar.

Velâyetnâme ve menâkıb kitaplarının genellikle ana konusunu ve malzemesini kerâmet ve keşif hallerinin oluşturması tarihi süreç içerisinde zaman zaman akla ve ilme güveni sarsmış dinî hükümler için de tehlike oluşturmuştur. Bu sebeple akılcı eğilimleri ağır basan dini akımlar kerâmete ilke olarak karşı çıkarken fıkıh âlimleri daha çok görüldüğü ileri sürülen kerâmet olaylarını eleştirmiştir. 19. yüzyıldan itibaren aklı, bilimi, deney ve gözlemi öne çıkaran akılcı, akımların altında kalan son dönem İslâm âlimleri kerâmet olaylarını hurafe olarak görüp eleştirmiştir.

Menâkıbnâme

Velîlerin daha çok kerametlerinin anlatıldığı eserlerin genel adıdır.

Sözlükte "övünülecek güzel, iş, hareket" manasına gelen menkabe (menkıbe) kelimesinin çoğulu olan menâkıb bu anlamıyla ilk defa hicri 3. miladi 9. yüzyıldan itibaren yazılan hadis kitaplarında Hz. Peygamber'in ashabının faziletlerine dair hadisleri ihtiva eden bölümlerin adı olarak (Kitâbü'l-Menâkıb) kullanılmaya başlanmıştır.

Hicri 6.miladi 12. yüzyıldan itibaren tasavvufun, tarikatlar şeklinde teşkilatlanıp İslam dünyasında yaygınlaşmaya başlamasından sonra temel unsuru keramet ve onu gösteren velilerin yüceltilmesi olan menâkıb kitapları yazılmaya başlanmıştır. Menâkıb kitapları başlangıçta sadece tarikat pîrleri için yazılmış, zamanla muhtevası tarikat içinde önemli yere sahip şeyhleri, tarikatın silsilesinde yer alan diğer sûfileri ve şeyhin halifeleriyle şeyh ailelerini de içine alacak şekilde genişletilmiştir. Ayrıca bir bölge veya şehirde yaşayan velilerin menkıbelerinin anlatıldığı eserler kaleme alınmıştır.

Menâkıb kitapları, kerametleri nakledilen velinin yüceliğini müridlere anlatarak onun tarikata daha sıkı şekilde bağlanmasını sağlamak, tarikata yaygınlık kazandırmak amacıyla genellikle o tarikatın mensuplarından biri tarafından sözlü gelenek ve yazılı kaynakların derlenmesiyle meydana getirilir.

Menâkıbnâmelerden faydalanmak suretiyle bazı tarihi olay ve şahsiyetler hakkında diğer kaynaklarda rastlanmayan bilgilere ulaşmak mümkündür. Menâkıbnâmeler ayrıca dönemin ekonomik, sosyal, kültürel, dini özelliklerine, gelenek ve göreneklerine dair çok zengin malzeme ihtiva etmektedir.

 


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


PREPAFRİK
yukarı çık